Liansharj
 

تابلو اعلانات بستن این دسته بندی

:: طراحی محوطه و فضای سبز با نرم افزار Deluxe :: برای مشاهده آموزش اینجا کلیک کنید.

:: آموزش اتوکد ۲۰۱۲ مقدماتی - سطح دو :: برای مشاهده آموزش اینجا کلیک کنید.

:: طرح تقویت واژگان انگلیسی یا 504 واژه ضروری :: برای شرکت در طرح تقویت واژگان انگلیسی با استفاده از 504 واژه ضروری اینجا کلیک کنید.

:: آموزشگاه CEH :: آموزش و پیشرفت گروهی مدرک CEH (هک قانونمند) . برای شرکت در این طرح اینجا کلیک کنید.

:: Steganography Challenges (Number 8) :: برای شرکت در مسابقه استگانوگرافی اینجا کلیک کنید.


پیپرز
تبلیغات شما در این مکان

نمایش نتایج: از 1 به 1 از 1

موضوع: شعر " مهتاب " نیما یوشیج از دیدگاه نقد نو

  1. #1

    захрa зендебyди

    Zahra آواتار ها


    رشته کارشناسی
    مهندسی برق
    محل سکونت
    بوشهر
    پوینت
    20,144
    نوشته های وبلاگ
    73
    ارسال تشكر
    39,716
    تشكر شده 15,169 بار در 3,347 پست

    شعر " مهتاب " نیما یوشیج از دیدگاه نقد نو

    سید شهاب الدین ساداتی / دانشجوی دکتری زبان و ادبیات انگلیسی


    چکیده:

    بدون تردید نیمایوشیج (علی اسفندیاری)، پدر شعر نوی ایران و یکی از تاثیرگذارترین شاعران معاصر ایران زمین محسوب می شود که مطالعه ی عمیق اشعار او می تواند ما را با حرکتِ بدیعی که در ادبیات و شعر ایران در سال های نه چندان دور آغاز شده است، هر چه بیشتر آشنا کند. شعر «مهتاب» یکی از قوی ترین و به یاد ماندنی ترین سروده های نیماست. نقدِ نو آمریکایی جنبشی در نقد و تفسیرِ آثار ادبی در دهه های نخستین تا اواسطِ قرن بیستم میلادی در آمریکا و انگلستان بود و به اعتقاد بسیاری از منتقدین همزاد آمریکاییِ نفدِ فرمالیسم روسی به حساب می آید. این روش نقد ادبی تنها متنِ اثر ادبی را مدنظر قرار می دهد و به عومل خارج از متن رجوع نمی کند. مطالعه و بررسی دقیق این سروده با روش های مختلف نقدِ ادبی از جمله «نقد نوِ آمریکایی» سبب می شود که بتوانیم عناصر، شکل و ساختار این شعر را به خوبی ارزیابی کنیم، زیرا که تاکید این نوعِ خاصِّ روش نقد ادبی، بر روی مطالعه ی دقیق و چند مرتبه ی آثار ادبی بدون توجه به عناصر خارج از متن است. مقاله ی حاضر تلاشی است در جهت مطالعه و نقد و بررسی شعر «مهتاب» اثر نیمایوشیج با توجه به نظریات «نقد نو آمریکایی».

    مقدمه:

    علی اسفندیاری یا علی نوری مشهور به نیمایوشیج (متولد ۲۱ آبان ۱۲۷۴ خورشيدی در دهکده یوش استان مازندران، وفات ۱۳ دی ۱۳۳۸ خورشیدی در شمیران شهر تهران) شاعر معاصر ایرانی است. نیما یوشیج بنیانگذار شعر نو فارسی است. وی با مجموعه تأثیرگذار «افسانه» که مانیفست شعر نو فارسی بود، در فضای راکد شعر ایران تحوّل و انقلابی به وجود آورد. نیما آگاهانه تمام بنیاد ها و ساختارهای شعر کهن فارسی را به چالش کشید. شعر نو عنوانی بود که خود نیما به هنر خویش اطلاق کرده بود. تمام جریانهای اصلی شعر معاصر فارسی مدیون این انقلاب و تحولی هستند که نیما مبتکر آن بود.
    نقدِ نو (New Criticism) رویکردی ادبی است که توسط گروهی از منتقدین آمریکایی که دبیران دبیرستان ها و یا اساتید دانشگاه های جنوبی آمریکا بودند پس از جنگ جهانی اوّل در دهه ی 1920 میلادی گسترش یافت و تا اوایل دهه ی 1960 میلادی سلطه ی خود را بر نقد ادبی آمریکا و بسیاری از نقاط جهان از جمله در اروپا و به ویژه انگلستان حفظ کرد. منتقدین نقدِ نو قصد داشتند که از نقد امپرسیونیستی که دیدگاهی سطحی و مصنوعی داشت جلوگیری کنند. آن ها همچنین می خواستند که از نقد های سنّتی مثل رویکرد های تاریخی — زندگی نامه ای (Historical-Biographical) و اخلاقی — فلسفی (Moral-Philosophical) که به مسائل خارج از متن می پردازد جلوگیری کنند. در مقابل آن ها تلاش کردند که مطالعه ی ادبیات را روش مند و به آن اسلوب علمی بدهند. منتقدین این نوع نقد به خوانش دقیق و یا خوانش بسیار سخت و جدّی (Close Reading) اصرار ورزیدند. تاثیرات این اصرار آنها بر خوانش بسیار دقیق تا به امروز نیز باقی مانده است تا جایی که نقدِ واسازی یا پساساختارگرایی نیز بر این نوع خوانش تاکید دارد و تنها تفاوتش با نقدِ نو در این است که نقد پساساختارگرایی در عوض اعتقاد به معنای واحد به معناهای بی شمار اشاره می کند. در ابتدا این گروه از منتقدین به نام «فراریان» (Fugitives) مشهور بودند ولی در نهایت نقدِ نو نام خویش را از مقاله ی جان کرو رانسام (John Crowe Ransom) که یکی از بزرگترین منفقدین نقد نو به شمار می رود، به همین نام پذیرفتند. نقدِ نو به اعتقاد بسیاری از منتقدین نسخه ی آمریکاییِ فرمالیسم روسی است، زیرا همانند فرمالیسم ها خود متن اثر را مرکز توجه قرار دادند. امّا برخلاف فرمالیسم های روسی که تنها شکل اثر را مدّ نظر قرار می دهند و توجهی به معنا ندارند، منتقدین نقدِ نو آمریکایی علاوه بر درنظر گرفتن شکل و ساختار اثر به معنا نیز توجه دارند و در اصطلاح به دنبال معنایی منسجم و یا یگانگی (Unity) در متن ادبی هستند و این همان تفاوت ظریف بین این دو رویکرد ادبی است. از بزرگترین رهبران این نوع نقد ادبی می توان به جان کرو رانسام، آلن تِیت (Alan Tait)، کلینت بروکس (Clint Brroks)، تی اس الیوت (T. S. Eliot)، آی اِی ریچاردز (I. A. Richards)، ویلیام اِمپسون (William Empson)، ویلیام کِی ویمست (William K. Wimsatt) و منرو بردزلی (Monroe Beardsley) اشاره کرد.
    منتقدین نقدِ نو آمریکایی به دنبال جنبه های آموزشی و تحقیقی برای مدارس و دانشگاه ها بودند. به این معنی که به دنبال چاپ کتب آموزشی مرجع برای دانشجویان بودند و می خواستند نقد ادبی را به صورت علمی در آورند. از طرفی دیگر این منتقدین ادبی نگران نفوذ نقدهای سیاسی و اجتماعی بالاخص نقد مارکسیستی به درون آمریکا و انگلستان بودند که می خواستند نقد ادبی را نیز از دیدگاه شخصی بودن خارج کنند. این مدرسین و اساتید دانشگاه (منتقدین ادبیِ نقدِ نو) با تالیف کتب درسی فراوان توانستند که این نوع نقد را خیلی سریع در آمریکا برای نوآموزان جا بیاندازند زیرا که نگاهی مشخص، علمی و آکادمیک داشتند. برای مثال جان کرو رانسام در کتاب خویش (مجموعه مقالات) به نام «نقدِ نو» به سال 1941، به نقدهای ادبی تی اس الیوت و آی اِی ریچاردز که منتقدینی انگلیسی هستند اشاره می کند و از آن ها به خاطر نقد علمی شان تقدیر و تشکر می کند، امّا در عین حال عنوان می کند که کار ما از آن ها نیز عینی تر است. مثال دیگر کتاب کلینت بروکس به نام «فهم شعر و شاعری» (Understanding Poetry) است که برای دانشجویان آن را می نویسد و در این کتاب سعی می کند که راه های نقد کردن یک شعر را به طور صحیح توضیح دهد. چیزی که واضح و مسلّم است این منتقدین در تفسیر و بررسی های خودشان روش های سنّتی از جمله در نظر گرفتن زندگی نامه ی شاعر و یا نویسنده را کار می گذارند.
    پایه های اولیه ی نقد نو را می توان در تئوری های چندین نقد و منتقد ادبی جستجو کرد. نخستین این ریشه ها به نظریات شاعر، فیلسوف و منتقد معروف انگلیسی ساموئل تیلور کولریج (Samuel Taylor Coleridge) بر می گردد. کلریج بین خیال و تخیل فرق قائل می شود و سپس به تعریف آن ها می پردازد. او می گوید خیال (Fancy) کنار هم گذاشتن ایماژها به صورت مکانیکی است در صورتی که در تخیّل (Imagination) رابطه ی درونی انداموار (Organic) مطرح است. به عقیده ی کولریج یک شعر مثل یک گل زنده است که کلّ سلول های آن با هم در ارتباط هستند و ویژگی های مشابهی دارند. نقد هنر برای هنر و یا همان زیبایی شناسی (Aesthetics) می تواند دومین مقدمه برای نقدِ نو به شمار آید. زیرا آن ها تنها به خود ادبیات اهمیت می دادند و به رابطه ی آن با جهان خارج اعتقادی نداشتند. سومین مقدمه نقدِ نو می تواند جنبش ادبی فرمالیست های روس باشد که با مهاجرت برخی از رهبران آن همانند رِنِ وِلِک (Rene Wellek) به آمریکا و تاثیر آن بر نقدِ نو این مسئله روشن تر می شود. آی اِی ریچاردز نیز یکی از این تاثیرات بر نقدِ نو است که نقد عملی (Practical Criticism) را مطرح می کند. تی اس الیوت می تواند به عنوان آخرین پیش زمینه ی نقدِ نو در این مقاله در نظر گرفته شود. الیوت اصطلاحی تحت عنوان معادله ی عینی (Objective Correlative) را مطرح می کند. الیوت معتقد است که در خواندن اثر ادبی باید رابطه ی موازی و یا یک به یک بین محتوا و شکل و ساختار آن اثر در ذهن خواننده شکل بگیرد. الیوت همچنین معتقد است که یک هنرمند واقعی باید در نفی خودش بکوشد و بنویسد. به بیانی دیگر او معتقد است که یک هنرمند (شاعر) باید به مانند کاتالیزور در فرایند شیمیایی عمل کند. هنرمند باید خوش را قربانی (self-denial or self-sacrifice) اثرش کند. در نهایت این کونه می توان بیان کرد که تمامی این موارد به جدایی معنی اثر از زندگی نویسنده و یا شاعر اشاره دارد.


    فرضیاتِ نقد نو آمریکایی (New Criticism):
    با توجه به مقدمات عنوان شده می توان فرضیات این نوع نقد (نقدِ نو آمریکایی) را در موارد زیر به صورت خلاصه بیان کرد:
    1) تمام فرایندِ نقد و بررسیِ اثر در خوانشِ دقیق حاصل می شود (نگاه مشترک با نقد پساساختار گرایی، ولی نقد پساساختارگرایی به معنیِ نهایی اعتقادی ندارد). تاویل تنها درون متن صورت می گیرد. این روش نقدِ ادبی یکی از اولین روش های نقد و بررسی آثار ادبی است که نگاهی علمی و تحلیلی به آن ها دارد. به بیانی دیگر این نوع نقد ادبی نگاهی علمی به آثار ادبی دارد و از اصطلاحات علومی دیگر همانند فیزیک و شیمی در نقد آثارادبی بهره می برد.
    2) نقدِ نو به نقش تاریخ، سیاست، اجتماع و زندگی نویسنده و یا شاعر در فرایند تحلیل و بررسی اثر ادبی توجهی ندارد.
    3) نقدِ نو از دیدگاه های فمینیستی، روان شناسی، اسطوره شناسی و... در نقد و تفسیرِ آثار ادبی استفاده نمی کند.
    4) نقدِ نو با توجه به عناصر و صنایع ادبی موجود در متن مثل کنایه، پارادوکس، استعاره، ایماژ، لحن، نحو، نقطه نظر، نماد و شخصیت آن را تاویل می کند.
    5) وحدت منسجم یا اندموارِ متن ِ ادبی حاصل برایند تنش ها، تضادها و یا ابهام های داخل متن است، ولی متن نهایتاً این تنش ها را حل می کند (نگاهی متضاد نگاه واسازی یا پساساختارگرایی). به بیانی دیگر چیزی که در نقد و بررسی اثر ادبی مهم است رسیدن به وحدت منسجم و یا وحدت انداموار است.
    6) متن ادبی نباید بر اساس نیّت نویسنده ارزیابی شود (Intentional Fallacy). یک منتقد ادبی که قصد دارد متنی را مورد بررسی قرار دهد تنها متن اثر ادبی را باید مدّ نظر داشته باشد.
    7) متن ادبی نباید بر اساس تاثیر خواننده بر اثر مورد ارزیابی قرار گیرد (Affective Fallacy). از همین جاست که برخی «نقد بی طرف» (Objective Criticism) را مطرح می کنند که کار آن همانند دوربین فیلم برداری فقط گزارش واقعیت هاست. این دو نظریه اخیر از تئوری های دو منتقد بزرگ نقدِ نو، ویمست و بردزلی است.
    8) استراتژی نقد نو پیدا کردن رابطه ی بین اجزا یا عناصر متن با کلِّ متن است به گونه ای که این عناصر همه در خدمت یک تاثیر کلّی و واحد (وحدت انداموار) باشند. به عبارتی روشن تر، منتقد باید در پی رابطه ی جز و کل باشد تا جایی که رابطه ی هر کلمه را با متن در نظر بگیرد.
    9) معنی کردن یک اثر به ویژه معنی کردن شعر خطایی بزرگ است. منظور از معنی کردن در اینجا مفهوم نقد و بررسی نیست. منظور از معنی کردن بیان کردن واژگانی مترادف (Paraphrasing) برای کلمات متن مورد مطالعه است، کاری مرسوم در تدریس شعر در ادبیات فارسی و جهان. در عوض معنی یک شعر در شکل آن تحقق یافته است. شعر را باید به عنوان یک شیء در نظر گرفت، معنی شعر یک ساختار مفهومی است.

    قبل از نقد و بررسی شعر از دیدگاه نقِ نو آمریکایی بد نیست یک بار دیگر نگاهی به آن بیاندازیم و یک بار دیگر این سروده ی کم نظیر نیمایوشیج را با هم بخوانیم:

    مهتاب
    مي تراود مهتاب
    مي درخشد شبتاب
    نيست يكدم شكند خواب به چشم كس و ليك
    غم اين خفته چند
    خواب در چشم ترم مي شكند

    نگران با من استاده سحر
    صبح مي خواهد از من
    كز مبارك دم او آورم اين قوم بجان باخته را بلكه خبر
    در جگر ليكن خاري
    از ره اين سفرم مي شكند

    نازك آراي تن ساق گلي
    كه به جانش كشتم
    و به جان دادمش آب
    اي دريغا! به برم مي شكند

    دستها مي سايم
    تا دري بگشايم
    بر عبث مي پايم
    كه به در كس آيد
    در و ديوار بهم ريخته شان
    بر سرم مي شكند

    مي تراود مهتاب
    مي درخشد شبتاب
    مانده پاي آبله از راه دراز
    بر دم دهكده مردي تنها
    كوله بارش بر دوش
    دست او بر در ، مي گويد با خود
    غم اين خفته چند
    خواب در چشم ترم مي شكند


    شعر «مهتابِ» نیمایوشیج از دیدگاه نقدِ نو آمریکایی:

    شعر نوی مهتاب دارای ویژگی هایی منحصر به فرد است که به راحتی نمی توان از آن ها گذشت. نخستین ویژگی که باید مورد نقد و بررسی قرار گیرد شکل و ساختار این شعر است. شعر «مهتاب» از پنج بند مجزا تشکیل شده است که در نگاه اول ممکن است چنین به نظر آید که هیچ وحدت و انسجامی بین بندها نیست و تصویرهای بی ارتباط در پی هم آمده اند، ولی در نهایت همه ی این بندها از یک ایماژ مرکزی پیروی می کنند که باعث اتحاد تصویرهای به ظاهر پاره پاره شده است. یکی از شاخصه های شعری نیما استفاده از عناصر طبیعت برای تصویر پردازی است. در بند اول مقایسه ی درخشیدن شبتاب و نورمهتاب و کنایه (Irony) به وجودآمده درآن، در همان ابتدای شعر به تناقضات شعر دامن می زند. در اواسط بند دوم راوی شعر حضور واضح تر خود را اعلام می دارد و با گفتن «من»، خود را در تناقض با محیط مطرح می کند. صدای راوی شعر که صدایی بسیار غمزده است، از میان تصویر پردازی های بند دوم و سوم، که ایماژهایی بسیار نگران و تنش برانگیز هستند، به تدریج به هماهنگی با حزن موجود در شعر می رسد. راوی هم نوا با صبح که از بیدار کردن خلق ناامید است، نظاره گر بند سوم می شود، که «تن ساق گلی» که استعاره از امید به آینده ورویش و زندگی است، چگونه دربرابرش از بین می رود. پارادوکس بین امید و ناامیدی در هر بند به شدت به چشم می خورد. در بند چهارم راوی دست می ساید ولی دری گشوده نمی شود و در و دیوار برسرش می شکند. دست ساییدن به دنبال امیدی گشتن و شکستن در و دیوار نیزناامیدی محض است که ادامه ی تقابل است. و در بند پنجم با استفاده از صنعت ادبی رد العجز علی الصدر (تکرار ابتدای شعر در انتها)، دوباره مهتابی است که می تراود و در مقابل آن شبتابی که تنها می درخشد. انتظار بهتر شدن اوضاع ، زنجیر ارتباطی بین هر پنج قسمت مجزای شعر است و در پایان بند پنجم که باز هم تکرار بند اول است، گویی تداعی دور باطلی است که آن «من» تنها به آن رسیده است. نظاره گری که تنهای تنهاست و بوی امیدی ز اوضاع جهان حس نمی کند.
    دومین ویژگی منحصر به فرد این شعر آرایه های ادبی به کار رفته در آن است که سبب شده است شعر مفهومی وحدت یافته با این عناصر داشته باشد. یکی از این آرایه ها «تشخیص» است که برای سحر و صبح در بند دوم کار رفته است. به عنوان مثال کلمات «خواستن» و «نگرانی» که اعمالی انسانی هستند در مورد آن ها به کار گرفته شده است. بسیاری دیگر از واژه ها همانندِ «مهتاب»، «خفته»، «سفر» و... مفهومی نمادین دارند که معانی آن ها از معنای ظاهریشان فراتر رفته است. همچنین در برخی از موارد کابرد اصطلاحات کنایه ای (Irony) مفهومی بسیار زیبا به شعر داده اند، برای مثال در بند چهارم:

    دست ها می سایم
    تا دری بگشایم

    می تواند کنایه از کسی باشد که صبر و استقامت زیادی دارد و با تلاش و کوشش منتظر امید و یا شرایط بهتر اجتماعی پیرامون خویش است.
    گاهی می بینیم که ساختار نحوی بیت ها از حالت عادی خود خارج شده اند تا به وزن شعر کمک کنند، زیرا وزن عاملی مناسب برای نشان دادن مفاهیم، احساسات و عواطف شاعر است که نمونه ی آن را می توان در بیتِ سومِ بند اوّل مشاهده کرد:

    نیست یک دم شکند خواب به چشم کس و لیک
    همچنین در برخی دیگر از موارد واژه ها به صورت ضدِّ تناسب به کار رفته اند، مثل شکستنِ خواب (خواب در چشم ترم می شکند) و یا تراویدنِ مهتاب (می تراود مهتاب). این گونه ی استفاده از کلمات سبب می شود تا شعر مفهومی نمادین پیدا کند و نیز از خصوصیات سنتی شعر کاسته شود و به آهنگین شدن آن که از ویژگی های شعر نو است، کمک کند. شعر نو وسیله ای بسیار مهم و مناسب برای بیان کردن فضاها و مضامین جدیدی است که می توان در قالبی نو و شکلی نو به مسائل و مشکلات نو پرداخت. شعر نو زبانی زنده و پویا دارد که می تواند به گونه ای نمادین به بیان این مسائل نو بپردازد.
    کل شعر و سبک خاص روایت آن می تواند بازتاب اوضاع اجتماعی آن زمان و یا آمال و آرزوهای شاعر در این قالب زیبا باشد که تحت تاثیر سمبولیسم فرانسه پدید آمده است. شعر «مهتاب» می تواند به معنای امید و آرزو و شرایط بهتر روزگار باشد که تمامی واژه های شعر این معنا را در خود دارند و مفهوم عبارتِ امید به آینده به گونه ای اعجاب آمیز در کل کلمات شعر بسط پیدا کرده است. کلمات در این شعر به گونه ای زیبا به کار گرفته شده اند و ناب ترین معانی برای آن ها در نظر گرفته شده است به گونه ای که معنیِ آن ها نو و نیمایی شده است. تخیّل و تصویر سازی (استفاده از ایماژها) از مهم ترین ویژگی های این شعر است که در پاره ای از موارد در برابر تفکّر و تعقّل محض به کار گرفته شده اند. از دیگر ویژگی های این شعر نو استعارات زیبای آن است. از جمله در بند چهارم:

    در و دیوار به هم ریخته شان
    بر سرم می شکند

    که می تواند استعاره از آرزوهای فنا شده باشد.
    به طور کلّی درباره ی این شعر نو می توان این گونه نتیجه گیری کرد که معانی نو و زیبای کلمات به همراه آرایه های ادبی و وزن شعر سبب پیدایش شعری انداموار و آهنگین شده اند که معانی، شکل و قالبِ شعر به وحدتی منسجم دست پیدا کرده اند (تمامی عناصر شعر در خدمت معنای یگانه ی شعر است که چیزی جز امید به آینده و شرایط بهتر روزگار نیست). به بیانی روشن تر تمام فنون و صناعات ادبی موجود در متن، اجزا و حتی تک تکِ کلماتِ این شعر همانند اندام های بدن انسان با هم به وحدتی بی نظیر ومنسجم دست پیدا کرده اند که همگی بر یک معنای واحد و یگانه تاکید دارند.

    بارالهی ، همنشین از همنشین رنگ می گیرد، خوشا آنکه با تو همنشین است…


    امروز همان فرداييستكه ديروز منتظر آمدنش بوديد و همان ديروزيست كه فردا حسرتش را خواهيد خورد


    my mail

    آنکه میرودنمیفهمد... اما آنکه بدرقه میکند خوب می داند کاسه ی آبمعجزه نمیکند









  2. كاربر زير به خاطر اين پست سودمند از Zahra عزيز تشكر كرده است:


  3. # ADS
     

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

موضوعات مشابه

  1. پاسخ: 12
    آخرين نوشته: 11-08-2011, 05:59 PM
  2. مرده سوزی در جهان از "الف" تا "ی"!
    توسط فاطمه در انجمن مطالب خواندنی
    پاسخ: 0
    آخرين نوشته: 07-14-2011, 11:10 PM
  3. فیلم "سیزده 59"میهمان" اتاق رسانه سینمای ایران"
    توسط Zahra در انجمن بحث و معرفی آثار سینمای ایران
    پاسخ: 0
    آخرين نوشته: 07-14-2011, 01:46 PM
  4. حوادث سال 88 از جنس "فتنه" بود يا "كدورت"؟
    توسط خبرنگار در انجمن اجتماعی
    پاسخ: 0
    آخرين نوشته: 06-28-2011, 10:30 AM
  5. پاسخ: 0
    آخرين نوشته: 06-11-2011, 01:35 AM

User Tag List

کلمات کلیدی این موضوع

Bookmarks

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
stats online