ویژگی های افراد سرآمد

[Mina]

خصوصيات کودکان تيزهوش و سرآمد

تهیه و تنظیم :سیروس سورگی

-اهميت شناخت ويژگی های افراد سرآمد

1- شناحت عوامل مساعد کننده تيزهوش و پی بردن به علل مرتبط با تيزهوش

2- ارائه راهکارهای به خانواده ها ، مربيان و برنامه ريزان به منظور کشف و پرورش استعدادها ی افراد سرامد

3- شناخت و آگاهی جامعه از ضرورت های سرمايه گذاری برای شناخت و پرورش کودکان سرآمد

4- آگاهی از توانايی ها و قابليت های افراد سرآمد و بهره گيری مطلوب از توان آنها در جهت رفع معضلات جامعه

5- جلوگيری از آسيب های ناشی از عدم توجه به ويژگی های و توانمند يهای افراد سرآمد در بعد فردی و اجتماعی





1- نسبت جنسی افراد سرآمد

- تحقيقاتی که در گذشته انجام شده نشان دهنده فزونی پسران سرآمد نسبت به دختران بوده است .
« ترمن » (1921) نسبت 121 پسر به 100 دختر و «جونز» نسبت 135 پسر به 100 دختر رادر تحقيقات خود گزارش کرده است .
-تحقيقات جديد تفاوتهاي فوق د می کند و تفاوتهای ناچيز به عوامل محیطی و اکتسابی مرتبط می داند تا اینکه ذاتی باشد .
- «گیلفورد»و «تورنس » هم در تحقیقات خود در خصوص تفاوت خلاقیت دختران وپسران به عوامل فرهنگی و اجتماعی اشاره دارد و حدودیت فرهنگی مثل محدود کردن وظایف شغلی دختران ، کم اهمیت تلقی کردن آراء ونظرات و فعالیت های فکری دختران را عامل برتری نمرات خلاقیت پسران می داند.




2- وضعیت و سابقه خانوادگی
- کودکان سرآمد در هم خانواده ها و طبقات اقتصادی و اجتماعی وجود دارند ولی بطور کلی در سطوح بالای اجتماعی نسبت به تیز هوش بالاتراست .
- در مطالعه تر من 85% کودکان اغلب 4 تا 5 سال بیشتر از میانگین جامعه است .
- والدین آنان الب تحصیل کرده و دارای مشاغل تخصصی و دارای موقعیت مطلو ب بوده اند خانواده ها آنها ساختاری منسجم و مستحکم داشته است ، بطوریکه میزان طلاق و جدایی والدین آنها از میانگین جامعه پایین تر بوده است .
- کودکان سرآمد در خانواده های پرورش یافته اند که محبت ، احترام & اعتماد و وظیفه شناس از موازین اصلی آنان بوده است .
- والدین کودکان تیزهوش تاکید بر مسائل مذهبی و اخلاقی دارند و بر زندگی فرزندان خود کنترل معقول اعمال می کنند .
- در خانواده ها این کودکان اغلب تفاهم و توافق و روابط حمایتی قوی و منطقی حاکم است .
- بطور کلی محیط روانی و عاطفی زندگی خانوادگی تیزهوشان مهم تر ازمحیط فیزیکی و مادی انان است .
- والدین تیزهوشان به فرزندان خود علاقه شدید دارند و خود را وقف رشد و کمال آنها کرده اند .


3- ویژگی های جسمی و بدنی
- ویژگی های جسمی کودکان سرآمد براساس تحقیقات «ترمن » بالاتر از حد متوسط است .
- از نظر رشد جسمانی ، قد ، وزن ، انرژی عضلانی و زیبایی چهره نسبت به افراد عادی وضعیت بهتری دارند .
- از نظر سلامتی وضعیت مطلوب تری دارند وزن آنها هنگام تولد 350 تا 400 گرم بیش از افراد عادی است .
- زودتر از کودکان طبیعی دندان در می آورند و راه می افتند ، بلوغ جنسی در آنان 6 تا 12 ماه زودتر ا همسالان ظاهر می شود .
- نقص حسی ، پوسیدگی دندان ، ضعف عمومی ، سوء تغذیه و ... در کودکان تیز هوش در مقایسه با کودکان عادی کمتر است .
- از نظر فعالیت های حرکتی و ورزشی از همکلاسی ها ممکن است ضعیف تر باشند، نه ازهمسالان .
- سازگاری اجتماعی
- رابطه خوب و مثبت با اطرافیان برقرار می کنند و بیشتر به عنوان رهبران مدرسه و کلاس برگذیده می شوند .
- محبوبیت بالایی در جمع دارند و توانایی بالایی در سازگاری با شرایط جدید دارای می باشد .
- کودکان سرآمد گرایش بیشتری به بازیها و فعالیت های انفرادی دارند و اغلب ترجیح می دانند به فعالیت های گروهی با افراد بزرگتر از خودبپردازند .
- علاقه خود را به بازهای کودکانه زودتر از کودکان عادی از دست می دهند .
- نسبت به مسائل اخلاقی و اجتماعی رفتارهای غیر انسانی و بیعدالتی حساسند و عکس العمل نشان می دهند.
- مواردی چون ناسازگاری ، گوشه گیری ،بی تفاوتی و عدم بلوغ اجتماعی که گاهی در این کودکان مشاهده می شود به عمومیت ندارد و اغلب ناشی از برخورد نامناسب اطرافیان و عدم درک مناسب جامعه از آنان می باشد.


5 – ویژگی های ذهنی و شناختی
- در خصوصیاتی چون : هوش ، استعدادهای خاص ، قدر ت استدلال ، قضاوت دقیق ، قدرت پردازش و تحلیل اطلاعات ، خلاقیت ، سرعت عمل ، حافظه ، قدرت یادگیری و . .. بالاتر از میانگین هستند .
- میل زیاد به مطالعه دارند ، تخیل قوی و بینش با ثبات و مستحکم دارند ، تصاویر ذهنی آنان غنی و پیچیده است ،تکلم و رشد زبان رشد سریع داشته و استدلال ریاضی قوی دارند
- درقدرت درک ، توجه طولانی ، کنجکاوی ، توانایی حل مسائل با روش خلاق برجستگی دارند .



6- وضعیت تحصیلی و فعالیت های اوقات فراغت
- از نظر درسی و تحصیلی 2 تا 3 سال جلوتر از همسالان خود هستند و اغلب خواندن و نوشتن را قبل از مدرسه رفتن می آموزند .
- در بازیها علاوه بر جمع آوری اشیاء به طبقه بندی آنها هم می پردازند .
- به مطالعه علاقه زیادی دارند و کتابهای تخصصی را مطالعه می کنند .
- براساس نتایج تحقیقات «ترمن » حدود 90% آنان به تحصیلات عالی و دانشگاهی راه یافته اند .
- کودکان سرآمد در تمام درسهای مدرسه و حتی فعالیت های فوق برنامه و اوقات فراغت ، مثل : کارهای دستی – خیاطی – مجسمه سازی – و موسیقی به مراتب از کودکان عادی جلوتر بوده اند.




7- ویژگی های روانی و عاطفی
- از اعتماد به نفس بالایی برخوردارند ، ثبات هیجانی و عاطفی بیشتری دارند ف میزان بزهکاری در آنان کمتر است و حتی در شرایط دشوار صداقت و تعهد را حفظ می کنند .
- کودکان سرآمد ر خصایض رشد یافتگی هیجانی ، واقع نگری ، حادثه جویی ، استقلال ، آزادی در اخذ تصمیم ، اجتناب از موقعیت های تبعیت جویی ، تنوع طلبی ، سخت کوش ، تحمل مصائب ، علاقه به مبارزه و مجذوب کردن دیگران و مهر ورزی وضعیت برتری دارند .
- استعداد ابتلاء کودکان سرآمد به ناراحتی های عاطفی بیش از مشکلات جسمی است که دلیل آن عمدتا ناشی از توان ذهن بالای این کودکان و عدم درک و پذیرش صحیح و واقع بینانه جامعه و افرا د آن و تلاش های این کودکان برای انطباق با محیط است .


8- سایر مشخصات و ویژگی ها
- غنای خزانه لغات و منجر در استفاده مطلوب از کلمات و عبارات
- داشتن تفکر انتزاعی و مجرد
- آینده نگری ، علایق متنوع و گسترده
- دقت و تیزی در مشاهد ه
- حساسیت و توانایی درک اجزاء مختلف یک مساله
- گرایش به انتقاد و سوال کردن از دیگران
- گرایش به طنز و شوخ طبعی
- پافشاری در تکمیل فعالیت های تا رسیدن به نتیجه
- عدم پیروی ساده و سریع از دیگران
- گرایش به فعالیت های پیچیده و مشکل و ریسک کردن
-


ویژگی های کودکان و نوجوانان خلاق

براساس نتایج بررسی های متعدد می توان به این ویژگی ها در کودکان خلاق تاکید داشت
1- قابلیت انعطاف 2- حساسیت 3- احساس مسئولیت
4- علاقه به پیشرفت 5- تحمل زیاد 6-استقلال
7- خود پنداره مثبت 8- احساس همدردی 9- انگیزه پیشرفت سطح بالا 10- تفکر انتقادی 11- ابراز وجود 12- پشتکار و انظباط
13- علاقه به هنر 14- شوخ طبعی 15- گرایش به بی باکی ریسک 16- تاکید بر انگیزه درونی 17- تنوع طلبی 18- ترجیح پیچیدگی بر سادگی 19- ثبات قدم 20- رک و صریح 21- کنجکاوی فراوان
22-اشتیاق و انرژی فراوان 23- تفکر شهودی 24- قدرت نفوذ در دیگران




تشخیص و ارزیابی کودکان سرآمد

- «هیلدرت » برای ارزیابی کودکان سرآمد براساس 6 بعد ملاکهایی را به شرح ذیل مطرح کرده است .


1- کیفیات ذهنی
- به فعالیتهای ذهنی علاقه مند است ، قدرت داوری اش از سن او بالاتر است .
- کنجکاو است
- مشاهده کننده ای ماهر است و حافظه ای قوی دارد .
- اطلاعات عمومی وسیع و گسترده ای دارد .
- فعالیت های پیچیده را ترجیح می دهد .
- پختگی در فهم مطالب نشان میدهد .

2- توانایی کاربرد زبان
- در کاربرد کلمات و دستور زبان از سن خود جلوتر است .
- در فهم مطالب شفاهی موفق است
- خزانه لغات وسیع دارد
- از کلمات و عبارات طولانی و پیچیده استفاده می کند
- به راحتی میتواند زبان دوم رابیاموزد و استفاده نماید





3- کیفیات تحصیلی
- سرعت و سهولت در یادگیری
- تحصیل د ر کلاس بالاتر از سن
- علاقه زیاد به مطالعه موضوعات مختلف
- داشتن اطلاعات وسیع در ریاضیات علوم اجتماعی و...
- علاقه مند به رویدادهای اجتماعی و سیاسی
- داشتن دیدگاه انتقادی نسبت به مباحث مورد مطالعه


4- استعدادهای خاص
- رغبت های گوناگون و متنوع
- رغبت به علوم مختلف ، مکانیک ، هنر ، موسیقی و...
- صرف وقت زیاد برای فعالیت های علمی و ذهنی
- استعدادهای ورزشی و حرکتی
- تمایل به جمع آوری و طبقه بندی اشیا ء
- علاقه مند به مطالعه روزنامه های مختلف
- علاقه زیاد به مطالعه منابع مرجع ، دایره المعارف و .. .


5- منش
- گرایش به دوستی با بزرگسالان
- ارتباطات اجتماعی وسیع و توانایی سازش با محیط
- توانایی رهبری و سازمان دهی
- احترام به مقررات و نظم و انضباط
- تمایل به رفتارسلطه جویانه با همسالان
- عصیان در مقابل انتظارات نامعقول
- احساس مسئولیت داشتن و پایبندی به اصول اخلاقی
- شوخ طبعی




6 - تحولات رشدی
- زودتر از موعد مقرر صحبت می کند و کلمات و عبارات مناسب را به کار می برد .
- مهار ت های یدی او از سنش جلوتر است .
- خواندن را زودتر از مدرسه می آموزد
- از نظر نوشتاری جلوتر از همسالان است .
- از خردسالی به بازیهای تخیلی و ابتکاری علاقه مند است .
- نام اشیاء و کاربرد آن را خیلی زود می آموزد .
- از سنین کودکی به زبانهای پیچیده با قاعده علاقه منداست .
- در مدرسه به طور مشخص در اغلب مسائل از همسالان جلوتر است .



معلمان و مربیان کودکان تیزهوش

- معلمان کودکان تیز هوش باید دارای چه خصوصیاتی باشند ؟
«دیویس » با نظ خواهی از دانش آموزان تیزهوش به این موارد اشاره می کند .
- 1- شایستگی و کفایت معلم
- 2- علاقه مند به یادگیری و رشد حرفه ای
- 3- احاطه علمی وسیع به موضوع درسی و داشتن طرح و برنامه دقیق برای هر جلسه
- 4- علاقه متنوع
- 5- استفاده زیاد از تشویق و تمجید
- 6- قابلیت انعطاف در روش های و انتقاد پذیری
- 7- شوخ طبعی
- 8- همدردی با دیگران و درک مشکلات دانش آموزان
- 9- نگرش در دیدگاهها دموکراتیک در برخورد با دانش آموزان
- 10- رفتار و وضع ظاهر مطلوب






مهارت ها و اطلاعات مور د نیاز معلمان کودکان تیز هوش
- 1- ماهیت هوش و تیز هوشی
- 2- نیازهای کودکان تیز هوش
- 3- توانایی تهیه موارد درسی مورد نیاز برای دانش آموزان
- 4- استفاده از روشهای ارزشیابی صحیح از توانایی ها و یادگیری های دانش آموزان
- 5- توانایی استفاده از روش های گروهی آموزش و روشهای فعال تدریس
- 6- مهارت در استفاده از آموزش انفرادی و توجه به اصل تفاوتهای فردی
- 7- توانایی برخورد درست با مشکلات کودکان تیزهوش
- 8- علاقه مند به رشد حرفه ای
- 9- آگاهی از مقررات و قوانین مربوط به آموزش و پرورش تیز هوشان




موفق و پیروز باشید








منابع و مآخذ


1- آموزش کودکان تیزهوش ترجمه: مهدی زاده و رضوانی
2- آشنایی با تعلیم و تربیت کودکان تیزهوش ترجمه: عباس زاده

3- آموزش رفتار خلاق و استعدادهای درخشان ترجمه: جوادیان
4- آموزش و پرورش کودکان استثنائی دکتر نادری و سیف نراقی

5- پرورش استعداد همگانی ابداع و خلاقیت ترجمه: قاسم زاده
6- تفاوتهای فرد ی ترجمه: طهوریان

7- روشها و راهبردهای در تعلیم و تربیت وکودکان استثنائی ترجمه: فرهاد ماهر
8- روانشناختی کودکان و نوجوانان استثنائی ترجمه: دکترمیلانی فر

9- روانشناختی کودکان تیزهوش ناصر الدین کاظمی
10- روانشناختی هوش ترجمه: ربانی

11- سرآمدها ترجمه: محمود میناکاری
12- ویژگی های کودکان تیزهوش دکتر جواد اژه ای

13- ویژگی های شخصیتی تیزهوشان دکتر جواد اژه ای
14- روانشناختی پرورشي دکتر سیف